Kazakstan investment ushin en uzdik memleketterden biri.

Songi eci-ush jilda memlecetimizdin investment nariqi jaksi jane jildam turde osip jatir. Narigimiz ali koterilgende sol cezde birneshe Kazak nemese Kazakstanda is jurgizgen firmasinin aksyalarin satip algandardin 5-6 jildan keyin keremet tabis aluwlari mumkin.

Jergilicti birjadan bastap alayin. En bastisi Kazmunaygaz (RDGZ KZ) jane Kazakhtelecom (KZTK KZ/KZTKP KZ) acsiyalarina nazarinizdi saliniz. Bul eki companya Kazak narigin en tabisti naukandari. Birinshisi Kazakhstandaqi munay isterdin jartisinda karecetindi corsetedi. Ekinshisi de 2 milyon 700 sharshi kilometrdik alanda en uzun telefon juyesinin iesi. Aldimizdaqi 10-15 jil ishinde oqan basekelesin ortalikka shiquwi mumkin emes.

Bıltırdan beri el-jurt jaña Kazak latin älippesiniñ jobaların jariyalap jur. Men de osınday bir jobamdı jariyalayınçı:


Cazirgi ciril älippesi - Akademik Kaydardın älippesi - Menin jobam

Аa Aa Aa

Бб Bb Bb

Дд Dd Dd

Ее Ee Negizinde tilimizdegi "e" orıstın "E" jane "Э" arasındaqı bir dıbıs

Әә Ää Ää

Фф Ff Negizinde tilimizde osı dıbıs jok. Kalsın endi. Ne qılayık?

Гг Gg Gg

Ғғ Ğğ Qq

Һһ Hh Hh

Хх Xx Xx

Ыы Iı Iı

İi İi İi

Жж Jj Jj

Кк Kk Cc

Ққ Qq Kk

Лл Ll Ll

Мм Mm Mm

Нн Nn Nn

Ңң Ññ Ññ

Оо Oo Oo

Өө Öö Öö

Пп Pp Pp

Рр Rr Rr

Сс Ss Ss

Шш Çç Çç

Тт Tt Tt

Ұұ Vv Vv

Үү Uu Uu

Уу Ww Ww

Йй Yy Yy

Зз Zz Zz

Kazak sayasati arkili

Sonqi saylaw natijeleri eshcimdi tang kaltriqan jok dep oylaymin. Talaydan beri Kazak ulttin problemalarin sheshemiz dep bir qana partiya nemese ceybir koqam ortaqa shikkan jok. Aljiqan shaldardin partiyasi Xalik Ruxi saylawqa tircileyalmay kaldi. Aytpese ultjan Kazaktardin barliqin dawistari sol aljiqandardin tobina eng az 20%'ti bermecshi.

Baqdarlamasi Kazakka jakin bir partiya bar edi. Ak-Jol. Soni da partiyanin basindaqi Alixan Baymenov mirza partiyasindaqi udartsev siyakti jeksurunderdi jinaqan Maksut Narikbayev mirza men birlesip sol partiyanin barsha jeksurunderdi saylaw tizimine kirgizip Xalik Ruxi jokta alatin dawistardin 20%ni joqaltip 4-5%pen majlen bolip kalqan. Bul ne degen sumdik?

Karji crizisi

Bir aydan beri jurnalistter "Oybay! Crizis bastaldi aksalarimiz kul bolip ketedi" dep ortalikta aygaylap jur. Bir neshe makalalrin okip tusingenim bul: sol makalalardi jazqandar ozderi ekonomika nemese karji isinden dim da tusinbey jay sensatsiya bolsin dep jurtti jaydan jay shoshitip jur. 8 jildan asa karji isinde jurgenimden ozimdi bul isten cishcene tusingenimdi oylap okirmanimqa osinday picirmdi aytip bereyin:

1. Memlecetimizdi economica apatina aparatin AKSh'taqi ipoteka crizisi emes, sol AKSh'nin munayqa toyqani. George Bush ocimetine raxmet dep aytayik. Irakta soqis jurgizip Iran men sogisamiz dep jurgen ozi jane comecshileri munay baqasin 60-70 dolardan tomen tusirmey kaladi. Kazakstan'da shiqarilqan munaydin ozde baqasi 12-14 dolar siyakti. Yaqni bizdin korkaw cerec bolqan sol munaydin barreli sol baqaqa jakindaqani. Onday jaqdayda qana sawdamiz bitti dep aytuwqa boladi.

2. Banctarimizdin talaydan beri shet elden nesiye aluwlari Ulttik Bancimiz tarapindan tiyimi salinqan. Birak bir ay burinqa sheyin banctarimiz sol tiyimdi aynalip dolar ustinde emes euro nemese yen ustinden nesiye alip jurgen. Cazir de Batistin banctari kaydaqi bir Kazak banctarqa qana emes oz elderdegi ulken companiyalarqa nesiye bermey jatir. Sonimen 5-6 jildan beri Kazak tengemiz kimbattap jurgende pozitsiyalardagi dolarlardi satip tenge aktiptermen otirgan banktarimiz Ulttik Bancimizdin buyriqi ustinde dolar pozitsyalarin kaytadan tuzetip jiberdi. Sol areketti otken aptada bir cunde 800 milyondan askan dolar somalarindi birjadan satilqanda cordic. Birak bul apta onsha dolar sawda cormey jatir. Sebebi banctar dolar pozitsiyalarin jondep raxat boldi.

3. Nesiye paizdardin osceni cazirgi jaqdayda ote duris jane akildi narse. Sebebi banktarimiz buldan beri burinqiday arzan dolar nesiyelerin alalmaydi. Eurbond tolemderdin kasinda sindicat nesiyeleri de bar. Olar kop emes. Misali TuranAlem Banci eci milyartka jakin eurobond shiqarqanda 400-600 milyon dolar sindikat nesiyesin balansinda tasiydi. Koldarindaqi aktip somasi da 20 milyart dolari. BDT boyinsha BTA en ulken jekemenshik banci. Sol 400-600 milyondi aldimizdaqi eci jilda kaytaruw cerec. Sonimen burinqiday elge nesiye taratuwdi toktatip akirindap dolardi jinap wakitinda kaytaruw ushin ustaw cerec. TuranAlem siyakti is jurgizgen banctarimiz soni jasap otir.

4. Onday jaqdayda panika emes, tersine xalkimizqa bilgi jetkizuw cerec. Ocinishimizge jurnalistterimiz oris jurnalistterine ukisap kaydaqi bir osekterdi jinap cazit jane jurnaldarqa soni jazip jaydan jay el-jurtti cerecsiz panicaqa iterip otir.

Algi soz

Bir Kazak tilindegi blogdi ashayin dep edim. Soninda kolim jetti. Buldan beri anda sanda pikirlerimdi jazip berem.

Oris mektebin bitirip Turik universitetinde okidim. Tusinetiniz Kazak tilin anda sanda qana koldanam. Osi blogdi toltirip Kazak til bilgimdi damitayin dep jatirmin. Yagni jazwlarimda kate tapsaniz jazalamaniz - men ali uyrenip jurmin.